5 fouten die bedrijven maken bij de RI&E

De RI&E is wettelijk verplicht voor elk bedrijf met personeel, maar toch gaat er in de praktijk regelmatig iets mis. De Nederlandse Arbeidsinspectie signaleert jaar op jaar dezelfde tekortkomingen. We zetten de vijf meest voorkomende fouten op een rij — en laten u zien hoe u ze vermijdt.

Fout 1: de RI&E is te oud

De meest gemaakte fout is simpelweg een verouderde RI&E. Veel bedrijven voeren éénmalig een RI&E uit en laten het daar vervolgens bij. Maar de Arbowet vereist dat de RI&E actueel is. In de praktijk hanteert de inspectie een richtlijn van maximaal vier jaar — en dat wordt binnenkort drie jaar (zie onze update over de nieuwe Arbowet).

Nog belangrijker: de RI&E moet ook tussendoor worden bijgewerkt bij significante wijzigingen in de werksituatie. Heeft u nieuwe machines aangeschaft? Een nieuwe afdeling geopend? Thuiswerken ingevoerd? Dan is uw RI&E mogelijk direct achterhaald.

Fout 2: er is geen plan van aanpak

De RI&E zonder plan van aanpak is juridisch gezien onvolledig. Toch is dit een veelvoorkomende tekortkoming: een bedrijf heeft wel de risico's in kaart gebracht, maar heeft geen concrete maatregelen vastgelegd om die risico's te beheersen. De inspectie ziet het plan van aanpak als een integraal onderdeel van de RI&E — niet als een optionele bijlage.

Een goed plan van aanpak bevat voor elk risico: welke maatregel genomen wordt, wie verantwoordelijk is, en wanneer de maatregel gereed moet zijn. Vage bewoordingen als "werknemers worden geïnformeerd" zijn niet voldoende.

Fout 3: medewerkers zijn niet betrokken

Een RI&E die achter het bureau is opgesteld, zonder input van de mensen die het werk daadwerkelijk uitvoeren, mist vrijwel altijd relevante risico's. Medewerkers kennen de dagelijkse werkelijkheid — de machine die altijd een beetje vastloopt, de collega die regelmatig overwerkt, de situatie in het magazijn die al jaren voor spanningen zorgt.

Bovendien stelt de Arbowet expliciet dat werknemers (of hun vertegenwoordiging) moeten worden betrokken bij de RI&E. Het negeren van deze eis is niet alleen een juridisch risico — het leidt ook tot een minder bruikbare RI&E.

Fout 4: psychosociale risico's worden weggelaten

Fysieke risico's zoals gevaarlijke machines, tillen en lawaai zijn meestal goed vertegenwoordigd in een RI&E. Maar werkdruk, agressie door klanten, ongewenst gedrag tussen collega's en emotioneel belastend werk worden regelmatig overgeslagen — terwijl ze verantwoordelijk zijn voor meer dan een derde van het ziekteverzuim in Nederland.

Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) is een verplicht onderdeel van de RI&E. Het is onvoldoende om alleen te noteren dat "er soms werkdruk is". De oorzaken moeten worden geanalyseerd en er moeten maatregelen worden beschreven.

Fout 5: de RI&E is niet getoetst (terwijl dat verplicht is)

Bedrijven met 26 of meer medewerkers zijn verplicht hun RI&E te laten toetsen door een gecertificeerde arbodienst of bedrijfsarts. Kleinere bedrijven mogen gebruik maken van erkende branche-instrumenten — in dat geval is externe toetsing niet verplicht. Maar ook in dat geval zien we regelmatig dat de RI&E is ingevuld met een instrument dat niet erkend is voor de betreffende sector.

Controleer altijd of het instrument dat u gebruikt erkend is voor uw branche. Op de website van het Steunpunt RI&E vindt u een overzicht van erkende instrumenten per sector.

Conclusie

De meeste fouten zijn gemakkelijk te vermijden met een goede aanpak en de juiste tools. RIEoptimaal begeleidt u stap voor stap door de RI&E, inclusief het plan van aanpak, de PSA-module en branchespecifieke vragenlijsten die aansluiten bij de erkende instrumenten. Zo weet u zeker dat uw RI&E compleet en actueel is.