Nieuwe Arbowet-update: wat verandert er voor uw RI&E?

Achtergrond: de Arbowet en de RI&E-verplichting

De Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) verplicht elke werkgever met personeel om een Risico-Inventarisatie en Evaluatie (RI&E) uit te voeren en actueel te houden. Dit is al decennialang het fundament van het Nederlandse arbobeleid. Toch wordt de wet periodiek aangepast aan nieuwe inzichten, Europese richtlijnen en de veranderende arbeidsmarkt. De aanpassingen die per 2026 ingaan zijn de meest ingrijpende in jaren.

Wat verandert er per 1 januari 2026?

1. Uitbreiding van de RI&E-verplichting naar zzp'ers in risicovolle sectoren

Tot nu toe gold de RI&E-verplichting primair voor werkgevers met personeel in loondienst. Vanaf 2026 worden zelfstandigen zonder personeel (zzp'ers) die werken in sectoren met verhoogde risico's — zoals de bouw, de zorg en het transport — verplicht om aantoonbaar te werken met een risicoanalyse. Dit hoeft niet per se een volledige RI&E te zijn, maar de risico's moeten schriftelijk worden vastgelegd en er moet een plan zijn om ze te beheersen.

Bent u zzp'er in een van deze sectoren? Dan doet u er verstandig aan alvast een basisRI&E te laten uitvoeren, ook al was dat tot nu toe niet verplicht. Opdrachtgevers mogen hier bovendien naar vragen als onderdeel van hun eigen arbobeleid.

2. Strengere eisen aan de actualiteit van de RI&E

De huidige wet stelt dat de RI&E "actueel" moet zijn, maar geeft geen concrete termijn. Jurisprudentie en de Arbeidsinspectie hanteerden informeel een richtlijn van vier jaar. Vanaf 2026 wordt dit wettelijk vastgelegd: een RI&E mag maximaal drie jaaroud zijn. Ondernemingen die werkzaamheden significant veranderen, zijn verplicht de RI&E tussentijds bij te werken — ongeacht wanneer de vorige versie is opgesteld.

3. Verplichte digitale registratie

De papieren RI&E in de kast verdwijnt als geaccepteerde vorm. Werkgevers moeten hun RI&E en het bijbehorende plan van aanpak bewaren in een raadpleegbaar digitaal systeem. De Arbeidsinspectie moet bij een controle snel en eenvoudig toegang kunnen krijgen tot de documenten. Een PDF in een ongeorganiseerde e-mailmap volstaat niet meer.

Platforms zoals RIEoptimaal voldoen automatisch aan deze eis: alle documenten zijn gestructureerd opgeslagen, eenvoudig te delen met de inspectie en voorzien van een tijdstempel.

4. Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) als verplicht onderdeel

Werkgerelateerde stress, agressie en ongewenst gedrag zijn inmiddels verantwoordelijk voor meer dan een derde van alle verzuimgevallen in Nederland. De nieuwe wetgeving maakt PSA tot een expliciet verplicht onderdeel van de RI&E. Het is niet langer voldoende om "werkdruk en stress" als risico te noemen — de oorzaken moeten worden geanalyseerd en er moeten concrete maatregelen worden beschreven.

5. Versterking van de rol van de OR en PVT

Ondernemingsraden (OR) en personeelsvertegenwoordigingen (PVT) krijgen meer bevoegdheden rondom de RI&E. Ze mogen voortaan formeel een herbeoordeling aanvragen als ze menen dat de RI&E niet up-to-date is of niet volledig. De werkgever is verplicht hierop te reageren binnen 30 dagen.

Wat betekent dit concreet voor uw bedrijf?

Als uw RI&E ouder is dan drie jaar, of als u nog geen digitale RI&E heeft, is dit het moment om actie te ondernemen. De overgangsperiode tussen de publicatie van de wet (verwacht eind 2025) en de inwerkingtreding is kort. Bedrijven die vóór 1 januari 2026 een nieuwe RI&E hebben afgerond, zijn goed voorbereid.

RIEoptimaal helpt u daar snel en efficiënt bij. De branchegerichte vragenlijsten zijn al ingericht op de nieuwe eisen, inclusief de PSA-module. Na het invullen heeft u direct een digitaal RI&E-rapport en een plan van aanpak dat voldoet aan de wet.

Samenvatting: de 5 belangrijkste veranderingen

• RI&E-plicht uitgebreid naar zzp'ers in risicovolle sectoren
• Maximale geldigheidsduur van drie jaar wettelijk vastgelegd
• Digitale opslag verplicht — papier is niet meer voldoende
• PSA expliciet verplicht onderdeel van de RI&E
• Sterkere rol voor OR en PVT bij beoordeling van de RI&E